Nakit akışı ve kâr: kârlı işletme neden nakit sıkıntısı çekebilir?
Kâr, dönemde kaydedilen gelirle gideri karşılaştırır. Nakit akışı tahsilat ve ödemeyi izler. Vadeli satış para gelmeden kâr yaratabilir; stok alımı ve kredi anaparası ödemesi aynı dönemin giderine dönüşmeden nakit tüketebilir.
Bu rehberde
İşletme kâr açıklarken faturayı ödemekte zorlanabilir. Sebep çoğunlukla zamandır: satış veya giderin kaydı ile paranın hareketi örtüşmez. Yalnız banka bakiyesi ya da yalnız sonuç tablosu resmin tamamını göstermez.
Basit örnek tek para birimi ve tahakkuk esasını kullanır. Vergi, KDV, faiz, amortisman, iade, şüpheli alacak ve ortak dağıtımları dışarıda bırakılmıştır. Gerçek raporlama geçerli kurallara ve işletmenin durumuna bağlıdır.
Aynı dönem ve aynı kâr türünü karşılaştırın
Gelir tablosu dönemin gelir ve giderini, nakit akış tablosu para hareketlerini açıklar. Bilanço ise belli tarihteki varlık ve yükümlülükleri gösterir. Birbiriyle ilgili ama farklı sorulara yanıt verirler.
Muhasebe esasını, başlangıç ve bitişi, para birimini ve brüt, faaliyet ya da net kârı kastettiğinizi yazın. Bir kişi faaliyet giderlerini düşmüş, diğeri düşmemişse «4,000 kâr» tek başına yeterli değildir.
İlk ay: vadeli satış yapıp stok için ödeme
Dükkân 5,000 nakitle, stoksuz ve borçsuz başlasın. 6,000 tutarında mal alıp hemen öder. Bir kısmını 10,000 tutarında vadeli satar; satılan kısmın maliyeti 4,000 olur ve tahsilat sonraki aydadır. Ayrıca 2,000 faaliyet gideri öder.
Basitleştirilmiş kâr 10,000 − 4,000 − 2,000 = 4,000 olur. Satış bu ay nakit getirmez; alım ve gider için 8,000 gerekir. Başlangıçtaki 5,000 yetmez.
Ödemeden önce alınan 4,000 kredi, 5,000 + 4,000 − 6,000 − 2,000 = 1,000 bakiye bırakır. Kredi ödemeleri mümkün kılar ama satış kârı yaratmaz. Ayrıca 10,000 müşteri alacağı, 2,000 satılmamış stok ve 4,000 borç vardır.
| İşlem | Dönem kârına etkisi | Nakit hareketi |
|---|---|---|
| 6,000 stok satın alma | Örnekte mal satıldığında gider kaydı | −6,000 |
| 10,000 vadeli satış | +10,000 gelir | 0 |
| 4,000 maliyetli satılan malı kaydetme | −4,000 satılan mal maliyeti | Ek nakit ödemesi yok |
| 2,000 faaliyet gideri ödeme | −2,000 gider | −2,000 |
| 4,000 kredi alma | Anapara satış geliri değildir | +4,000 |
| İlk ay toplamı | Kâr: +4,000 | Nakit değişimi: −4,000 |
Kârı faaliyet nakit akışıyla uzlaştırın
4,000 kârdan henüz tahsil edilmeyen 10,000 alacak artışını çıkarın. Stok sıfırdan 2,000 tutarına çıktığı için bu artış da çıkarılır. Faaliyet nakit akışı 4,000 − 10,000 − 2,000 = −8,000 olur.
4,000 kredi girişi finansmandır. −8,000 faaliyet akışıyla toplam değişim −4,000 olur; başlangıçtaki 5,000, 1,000 bakiyeye dönüşür. Bu uzlaştırma yalnız sınırlı örneğe aittir; gerçek dolaylı yöntemde başka düzeltmeler gerekir.
Month-one simplified profit:
10,000 − 4,000 − 2,000 = 4,000
Operating cash flow:
4,000 profit − 10,000 increase in receivables
− 2,000 increase in inventory = −8,000
Total cash change:
−8,000 operating + 4,000 financing = −4,000
Ending cash: 5,000 − 4,000 = 1,000İkinci ay: eski faturayı tahsil edip borç azaltma
Yeni satış, stok alımı veya faaliyet gideri olmadığını varsayın. Müşteri 10,000 öder, dükkân 1,000 kredi anaparası kapatır. Nakit 9,000 artarak 1,000 tutarından 10,000 tutarına çıkar. Borç 4,000 yerine 3,000 kalır.
Tahakkukta bu tahsilat aynı satışı yeniden gelir yazmaz. Anapara ödemesi de faiz gideri değildir. Ayrı ele alınan ikinci ayda kâr sıfır, nakit artışı 9,000 olur. Tahsilat veya finansman yeni kârlı satış olmadan nakit artırabilir.
Kâr planına ödeme takvimi ekleyin
Tahmini müşteri tahsilatlarını, tedarikçi, ücret, kredi, vergi ve ekipman ödemelerini tarihleyin. Başlangıç nakdini ve her hareket sonrası bakiyeyi görünür tutun. Aylık toplam ara dönemdeki açığı gizleyebilir.
Başlangıç 1,000, beşinci gün ödeme 2,000, yirminci gün tahsilat 10,000 ise ay sonu rahat görünürken beşinci gün finansman açığı vardır. Takvim vade gelmeden çözülmesi gereken soruyu gösterir.
- Ödenmemiş faturaları tahsil edilmiş paradan ayırın.
- Alınan ve satılan stokla tedarikçiye kalan borcu izleyin.
- Anapara, faiz ve ortak hareketlerini doğru sınıflandırın.
- Her girdide verginin dahil olup olmadığını belirtin.
- İhtiyatlı tahsilat tarihi kullanıp gecikme senaryosunu kaydedin.
Sorunun gerektirdiği hesabı seçin
Ürün brüt marjı (10,000 − 4,000) ÷ 10,000 = 60% olur. Satışların 60% kısmı hemen nakit demek değildir. Faaliyet giderleri ve ödeme zamanları önemini korur.
Stok karşılama süresi belirli talep varsayımıyla süreyi, proje tahmini planlı maliyetleri düzenler. Bunları tarihli nakit tablosuyla birleştirin; marjı banka bakiyesi tahmini saymayın. Gerçek raporlama ve finansman kararlarını yetkin bir danışmanla değerlendirin.
Sık sorulan sorular
Pozitif kârla negatif nakit akışı birlikte olur mu?
Evet. Vadeli satış tahsilattan önce kâr yaratır, stok alımı tümü satılmadan para kullanır. Örnekte 4,000 kâr ve −8,000 faaliyet nakit akışı vardır.
Alınan kredi satış geliri sayılır mı?
Anapara nakdi artırıp yükümlülük yaratır. Bu örnekte satış geliri veya kâr değil, finansmandır.
Eski faturayı tahsil etmek yeniden kâr yaratır mı?
Buradaki tahakkuk esasına göre hayır. Alacak azalır ve nakit artar. Aynı satışı tekrar kaydetmek iki kez saymak olur.
Kaynaklar ve tanımlar
- US SEC: Beginners Guide to Financial Statements
- IFRS: IAS 7 Statement of Cash Flows
- OpenStax: Prepare the statement of cash flows using the indirect method
Yöntem kontrol tarihi: